Acta de la declaración Independencia de las Provincias Unidas del Sur en quechua metadatos del documento
Acta de Independencia
Declarada por el Congreso de las Provincias Unidas en Sud-América
Version parafrástica en idioma quichua
(Página: 1)Cai sumacc ancha camayocc san Miguel Tucmanmanta hatum llacctapi, waranccapusacc pachacc chunca socctayocc watacc, ccanchis quillacc isckon ppunchaynimpi,llacctanchecc raycu cchawanancupacc Hamauttacuna hatun tantacuy, congreso nisccapi tantascca, tucui soncconcuwan, tucui yachaynincuwan unancharccancu ttaccacuynincheccta cunan cama camachicquenchecc auccacunamanta: huc similla tucuyneccpi llacctanchecc cunacc cay ruracunanta munasccancu, uyaricun, huc munaylla hinantin ruraynincuwan, yuyaynincuwan, wañuy, wañuy munapayasccancuta sutti suttipi ricuchincu; chaywampis, yuyaspa cay hatun simipi casccanta paycunacc, llacctancunacc, wawancunacc wawampapis cusisamin,ú chiquin, Hamautta Ranticuna alliy alliymanta huctawan huctawan cai hawa rimapecancu. Allin allinta unanchaspañari,tapuscca carccancu? Munanquicheccchu tucui llacctacuna piraycuchus Ranti canquichecc España reycunamanta ttaccacuspa, paycunacc quiquin atiyninpi, camachiynimyi cquheparinancuta? Caita uycariytawan, usccay usccayta hatarispa: munaycunnispa ccaparincuc; aswan callpayocc cai sutti munaynincu cananpaccri hucmanta hucmanta munaycu nerccancu; tucuipa yachayninman chayananpaccri cai hinata equelccarccancu.
(Página: 2)Ñoccaicu cai Americacc Anti suyumpui tantascca, llacctacunacc Rantin, ñoccaicuman Pacchamaccta waccyaspa llacctaycucc sutimpi, llacctaycuce camachiynimpi hanac-pachaman cai pacha tucui llacctacunaman, tucui runacunaman soncoycucc llimppu, checcan unanchayninta, ricuchispa, rimariycu yachachiycu Muyu-pachacc ccai llampi; sutti huc munaynillan cal tucui llactacunacc ccasccanta, lliqquiy saccra watanasta, imawanchus yanccalla España Reycunaman watascca carccancu: atiyninta suancunamanta ppataspari huc hatun llacta ruracunancu, paicuna quiquin cunan camachecc Rey Fernando ccanchismanta, wawancunamanta, llacctanmantawan wiñaypacc ttaccascca: cairaycuri hatua sumace atiywan sutippi equcheparincu, imaynachus aswan allin cancca cusisamimpacc tucui imancu unanchascca, hina camachiyta paycuna quiquin maquinmanta ccocunanpacc: tucui tanta ñaupaccta,cquhepamanri hue manta hucmanta hinata ccaparincu, yachachincu, huctawan huctawanri nincu: caita hunttanancupacri, ñoccaycupi chura cuspa puraccmanta, watanacuncu, causaynincuwan, tiyapuynincu#an, sumacc sutitcuwan. Picunamanchus yacha chicunan, yachachiscca cachun; tucuipa vincrinman chayananampacc; hawa llacctacunacc unanchanampacri imaraycuchus ruranchecc cai sumacc checcan rurayta, sutti cquelccapi tucui churacuchun. Congreso wasipi rurascca, selloycuwan sellasca, secretarioycucc cquelccanwan callapachascca.
Francisco Narciso de Laprida San Juan llactlacc rantin tucui rantista camachecc.
Mariano Boedo, ccaticuc Salta llacctac rantin.
Antonio Saenz, Buenos-Ayres llacctac rantin.
José Darregueira, Buenos-Ayres llcctacc rantin.
(Página: 3)José Mariano Serrano, Charcas llacctacc rantin, cquelccacunata waccaichace.
Juan José Paso, Buenos-Ayres llacctacc rantin, cquelccacunata waccaichace.
Cai hina juramentota rurancancu tucui llacctancheccpi tiyacucc runacuna.
¿Juranquichu Pacha-camacc Apu Yayanchecc raycu santa cruz raycuwampis + ttimpurichiyta, hamachhaita, mayneccpipis camarichi yta caí Americacc Anti suyumpi tantascca hatun llaxtacunacc ttaccacuyninta-ccanchis Fernando Esqaña reymanta wawasninmanta, llacctanmanta, tucui hawa llaccta camachecc cunamantawan?
¿Juranquicha Pacha-camacc Apu Yayancheccman, ari ninquichu llacctancheccman, atiyninraicu, camachiyninraicu tucui callpaquiwan sayariyta, causainiyquita, sumacc sutiyquita, tucui imayquita chinca richinayquicamapis? Ari, hinatan jurani.
Hinata ruracctiyqui Pacha-camacc yanapasuchun, manari, pai muchuchisuchun llaccta mamancheccri ñacasuchun.
NOTAS.
1. En todas las palabras que se pronucian con gua, gue, gui '&c'. como: guarancca nos hemos servido de la doble w que los ingleses pronuncian del mismo modo que nosotros el gua, gue, gui.
2. Igualmente en las expresiones que en la pronunciacion casi imitan la th de los ingleses, como: thugui, thoccani, thunqui.
3. En todas las voces que se acostumbran escribir con j, como: jatun, hemos usado de la h, poniendo: hatun, conformándonos en esto con el Diccionario de Zubieta.
4. El nombre cusisamin significa dicha, y chiqui desdicha. Rantin, que denota al que sirve en lugar de otro, es la única que equivale a la de representante.
- Título:
- Acta de la declaración Independencia de las Provincias Unidas del Sur en quechua
- Autor/a:
- Congreso de las Provincias Unidas en Sud-América
- Editores/as:
- Imprenta de Gandarillas y socios
- Fecha de publicacion/creacion:
- 1816
- Lugar de publicacion/creacion:
- Tucumán
- Descripción:
- Acta de la declaración Independencia de las Provincias Unidas del Sur en quechua
- Temas:
- independencia provincias unidas del sur
- Fuente:
- Archivo General de la Nación
- Cita recomendada:
- "Acta de la declaración Independencia de las Provincias Unidas del Sur en quechua", Declaración de Independencia de las Provincias Unidas del Sur, HD LAB, IIBICRIT-CONICET
- Enlace de la referencia:
- https://hdlab.space/independencia/items/quechua.html